نان حلال! آدم را قوی می‌کند
محمد اسدی، پیشکسوت ورزش زورخانه‌ای استان کرمان که از سال ۱۳۴۸ فعالیت خود را در این رشته آغاز کرده و ۵۷ سال از عمر خود را در گود زورخانه گذرانده است، معتقد است ورزش پهلوانی بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی مردم ایران و دیار کریمان است. او با تأکید بر ضرورت حمایت بیشتر از زورخانه‌ها، نقش خانواده‌ها، مدارس و پیشکسوتان در پرورش نسل جدید پهلوانان را مهم می‌داند و آرزو دارد روزی صدای ضرب و مرشد در کوچه‌پس‌کوچه‌های کرمان طنین‌انداز شود.
لطفاً از سابقه فعالیت خود در ورزش زورخانه‌ای استان کرمان بگویید.
فعالیت من در ورزش باستانی از سال ۱۳۴۸ و در زورخانه مرحوم پهلوان عطایی آغاز شد. از آن زمان تاکنون، ۵۷ سال است که در این رشته فعالیت می‌کنم و همچنان به ورزش پهلوانی عشق می‌ورزم.
زورخانه در کرمان چه پیشینه و جایگاهی دارد و ورزش پهلوانی در گذشته چه تفاوتی با امروز داشته است؟
ورزش پهلوانی در سراسر ایران پیشینه‌ای دیرینه دارد و کرمان نیز از این قاعده مستثنا نیست. این دیار پهلوانان ارزنده‌ای همچون پهلوان اسدالله عطایی و پهلوان محب نقاش را به خود دیده است که خود از صاحبان و گردانندگان زورخانه‌ها بودند.
یکی از تفاوت‌های گذشته و امروز، تغییر جمعیت و تعداد افرادی است که در این ورزش حضور پیدا می‌کنند. با این حال، ریشه‌های فرهنگی و ارزش‌های پهلوانی همچنان اهمیت خود را حفظ کرده‌اند.
چه کسی یا چه اتفاقی باعث شد به ورزش زورخانه‌ای علاقه‌مند شوید و آن را دنبال کنید؟
مغازه پدرم در بازار کرمان قرار داشت. من هم به همراه دوستان هم‌سن‌وسالم از شنیدن صدای ضرب زورخانه لذت می‌بردم و همین صدا به‌تدریج مرا به این ورزش علاقه‌مند کرد. مرحوم پهلوان علی عطایی از دوستان پدرم بود و آشنایی با ایشان باعث شد علاقه‌ام روزبه‌روز بیشتر شود و این مسیر را جدی‌تر دنبال کنم.
از دوران فعالیت ورزشی خود، کدام خاطره برایتان ماندگارتر است؟
ورزش پهلوانی سراسر خاطره است، اما خاطره‌ای دارم که هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم.
یک روز صبح جمعه برای ورزش به زورخانه جهان رفتیم. پس از پایان ورزش و هنگام پوشیدن لباس‌ها، آقای بهرام‌پور، از پیشکسوتان و بزرگان آن روزگار، را دیدیم. از ایشان پرسیدم: «شما که بزرگ این ورزش هستید، بفرمایید چه غذایی بخوریم تا قوی شویم؟»
ایشان در پاسخ فرمودند: «نان حلال!»
این پاسخ کوتاه، درسی بزرگ درباره معنای واقعی قدرت و پهلوانی بود؛ درسی که هنوز هم آن را به خاطر دارم.
به نظر شما مهم‌ترین ویژگی ورزش زورخانه‌ای که آن را از سایر رشته‌های ورزشی متمایز می‌کند، چیست؟
ورزش‌هایی مانند فوتبال، والیبال و تنیس در سراسر دنیا محبوبیت دارند، اما ورزش باستانی و پهلوانی ریشه در فرهنگ و هویت ملت ایران دارد. این ورزش به برخی کشورهای همسایه نیز راه پیدا کرده است، اما به اعتقاد من، زیبایی و روح واقعی آن در فرهنگ ایرانی معنا پیدا می‌کند.
پهلوانی در خون جوانان ایرانی است و همین پیوند عمیق با فرهنگ و تاریخ ما، این رشته را از دیگر ورزش‌ها متمایز می‌کند. البته من با هیچ‌یک از رشته‌های ورزشی دیگر مشکلی ندارم و برای همه آن‌ها احترام قائلم؛ حرفم این است که باید به ورزش خودمان، که بخشی از میراث فرهنگی ماست، توجه بیشتری داشته باشیم.
فرهنگ پهلوانی و مرام جوانمردی در میان ورزشکاران امروز تا چه اندازه حفظ شده است؟
کسی که وارد عرصه ورزش پهلوانی می‌شود، معمولاً از پیش با مفاهیمی مانند مرام، جوانمردی و احترام آشنایی دارد. ورزش زورخانه‌ای صرفاً مجموعه‌ای از حرکات بدنی نیست؛ این ورزش اصول و قواعدی دارد که رعایت آن‌ها به اراده، اخلاق و مسئولیت‌پذیری نیازمند است.
ورزش پهلوانی برای هر کسی نیست؛ کسی که می‌خواهد در این مسیر قدم بگذارد، باید در کنار توان جسمانی، به اصول اخلاقی و انسانی نیز پایبند باشد.
وضعیت ورزش زورخانه‌ای در استان کرمان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا این رشته در مسیر رشد قرار دارد؟
به لطف خداوند، در سال‌های گذشته ورزش پهلوانی و مسابقات مرتبط با آن در کرمان با حضور جوانان توانمند این استان دنبال شده است و بخش قابل‌توجهی از افتخارات این رشته به نام ورزشکاران کرمانی ثبت شده است.
در این میان، تلاش‌های رئیس هیئت ورزش پهلوانی و زورخانه‌ای استان، جناب سرهنگ مهسایی، نیز شایسته قدردانی است. ایشان زحمات زیادی برای این ورزش کشیده‌اند و امیدواریم این روند با قدرت بیشتری ادامه پیدا کند.
مهم‌ترین مشکلات و چالش‌هایی که ورزش زورخانه‌ای در کرمان با آن مواجه است، چیست؟
مهم‌ترین مشکل این ورزش، کمبود منابع مالی است. ورزش پهلوانی تا حد زیادی متکی به خود ورزشکاران است و بسیاری از آن‌ها هزینه‌های فعالیت و نگهداری این ورزش را از جیب خود پرداخت می‌کنند.
البته فدراسیون و مجموعه تربیت‌بدنی نیز کمک‌هایی دارند، اما این حمایت‌ها کافی نیست. به اعتقاد من، مشکل اصلی کمبود ورزشکار نیست؛ علاقه‌مند و ورزشکار در کرمان فراوان است، اما برای تداوم فعالیت‌ها و توسعه این رشته به پشتیبانی مالی بیشتری نیاز داریم.
آیا زورخانه‌های استان کرمان از امکانات و تجهیزات مناسب برخوردارند؟ برای توسعه زیرساخت‌ها چه باید کرد؟
زورخانه‌ها از امکاناتی برخوردارند، اما وسایل ورزشی بر اثر استفاده مداوم فرسوده می‌شوند و نیاز به تعمیر یا جایگزینی دارند. برای نگهداری و تجهیز مناسب زورخانه‌ها باید حمایت بیشتری صورت بگیرد.
خوشبختانه در برخی موارد، افراد و خیران نیز برای تعمیر و نگهداری این اماکن کمک می‌کنند. اگر این حمایت‌ها سازمان‌یافته‌تر و مستمرتر شود، می‌توان شرایط بهتری برای فعالیت ورزشکاران فراهم کرد.
نقش خانواده‌ها و مدارس را در آشنایی و جذب نسل جوان به ورزش زورخانه‌ای چگونه ارزیابی می‌کنید؟
خانواده نخستین و مهم‌ترین پایه برای آشنایی فرزندان با این ورزش است. پدران و مادران باید شناخت بیشتری از ورزش پهلوانی پیدا کنند تا بتوانند فرزندان خود را با آگاهی و علاقه به این رشته هدایت کنند.
در کنار خانواده، مدارس نیز نقش بسیار مهمی دارند. اگر ورزش زورخانه‌ای به شکل درست و جذاب در مدارس معرفی شود، نوجوانان بیشتری به آن علاقه‌مند خواهند شد و پایه‌های این ورزش در آینده تقویت می‌شود.
آیا ورزش زورخانه‌ای کرمان توانایی حضور پررنگ‌تر در مسابقات بین‌المللی را دارد؟
بله، کرمان ظرفیت خوبی برای حضور پررنگ‌تر در رقابت‌های ملی و بین‌المللی دارد. شرط تحقق این هدف آن است که آموزش ورزش پهلوانی از دوران نوجوانی آغاز شود و در دوره جوانی و بزرگسالی نیز ادامه پیدا کند.
اگر خانواده‌ها، مدارس، مربیان و مسئولان در این مسیر همکاری کنند، می‌توانیم ورزشکارانی توانمند تربیت کنیم و ورزش پهلوانی کرمان در سطح کشور و حتی عرصه بین‌المللی حرفی برای گفتن داشته باشد.
نقش پیشکسوتان در تربیت نسل جدید ورزشکاران زورخانه‌ای را چگونه می‌بینید؟
پیشکسوتان نقش بسیار مهمی در انتقال تجربه و فرهنگ پهلوانی دارند. امروز در کرمان مربیان ارزشمندی حضور دارند که خودشان روزگاری قهرمان این رشته بوده‌اند و اکنون به مربیگری و تیم‌سازی مشغول‌اند.
این افراد با تجربه‌ای که در طول سال‌ها به دست آورده‌اند، می‌توانند به تربیت ورزشکاران جدید کمک کنند. البته وظیفه آن‌ها فقط آموزش حرکات ورزشی نیست؛ باید مرام، اخلاق و آداب پهلوانی را نیز به نسل جوان منتقل کنند تا این فرهنگ اصیل همچنان زنده بماند.
چه تفاوتی میان ورزشکار زورخانه‌ای و پهلوان وجود دارد؟
به اعتقاد من، ورزشکار زورخانه‌ای باید پهلوان باشد؛ البته گذشت زمان و رفتار فرد است که نشان می‌دهد تا چه اندازه شایسته این عنوان است. پهلوانی تنها به قدرت بدنی یا مهارت در اجرای حرکات ورزشی مربوط نمی‌شود، بلکه مرام، مردانگی، سخاوت و احترام به دیگران نیز در آن نقش اساسی دارد.
برای جذب بیشتر جوانان و نوجوانان به ورزش پهلوانی چه اقداماتی باید انجام شود؟
باید این ورزش را به شکلی زیبا، درست و اصولی به جوانان معرفی کنیم. وقتی نوجوانی وارد زورخانه می‌شود و اجرای صحیح حرکات، هماهنگی ورزشکاران، صدای ضرب و همراهی مرشد را می‌بیند، به این ورزش علاقه‌مند می‌شود.
من معتقدم اگر ورزش باستانی به دست افراد آگاه و باتجربه سپرده شود و به شکل شایسته‌ای اجرا شود، یکی از زیباترین ورزش‌های جهان خواهد بود. آنچه انسان با چشم می‌بیند، می‌تواند در ذهن و دلش اثر بگذارد؛ بنابراین باید زمینه حضور جوانان در زورخانه‌ها را فراهم کنیم.
خوشبختانه تلاش‌هایی از سوی جناب مساحی رییس هیئت استان و جناب حجت رشیدزاده رییس هیات شهرستان کرمان که جوان و فعال است برای توسعه این رشته انجام می‌شود و امیدواریم با ادامه این اقدامات، علاقه‌مندان بیشتری جذب ورزش پهلوانی شوند.
از مسئولان ورزش استان چه انتظاری دارید؟
از مسئولان محترم ورزش استان درخواست دارم به ورزش پهلوانی توجه بیشتری داشته باشند. این ورزش، میراث پدران و اجداد ماست و بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ایران به شمار می‌رود.
من با ورزش‌های شرقی و غربی هیچ مخالفتی ندارم و برای همه آن‌ها احترام قائلم، اما وقتی ورزشی ریشه در فرهنگ و تاریخ خودمان دارد، باید برای حفظ و توسعه آن تلاش بیشتری کنیم. ورزش پهلوانی از ماست و سزاوار حمایت جدی‌تر است.
اگر بخواهید توصیه‌ای به جوانانی داشته باشید که قصد ورود به این رشته را دارند، چه می‌گویید؟
در ابتدا می‌خواهم به همه جوانان عزیز بگویم که دوستشان دارم و برایشان آرزوی سلامتی و موفقیت می‌کنم. از آن‌ها دعوت می‌کنم به ورزش پهلوانی روی بیاورند؛ ورزشی که هم ریشه دینی و بومی دارد و هم می‌تواند انسان‌هایی بااخلاق، جوانمرد و مسئولیت‌پذیر تربیت کند.
اما ورود به این ورزش، مسئولیت دارد. کسی که می‌خواهد علم ورزش باستانی را بر دوش بگیرد، باید در کنار توانایی جسمانی، مرام، سخاوت و مردانگی داشته باشد. باید به دیگران احترام بگذارد، حرمت‌ها را حفظ کند و در رفتار خود پاکیزگی و صداقت را رعایت کند.
در زورخانه، احترام حرف اول را می‌زند. جوانی که وارد این عرصه می‌شود، باید بداند که تنها قوی شدن کافی نیست؛ مهم آن است که در کنار قدرت جسمانی، انسان بهتری نیز بشود.
آیا خاطره یا شخص خاصی از پهلوانان قدیمی کرمان دارید که دوست داشته باشید برای نسل امروز روایت کنید؟
بله، خاطره‌ای از مرحوم پهلوان شکرالله گنجعلی‌خانی، معروف به شکرالله آهنگر، دارم که هیچ‌وقت از ذهنم پاک نمی‌شود. حدود ۱۷ یا ۱۸ سال داشتم و در زورخانه عطایی ورزش می‌کردم. در آن زمان، پهلوانان و پیشکسوتان بزرگی در زورخانه حضور داشتند که بسیاری از آن‌ها ۷۰ یا ۸۰ سال سن داشتند. از جمله مرحوم شکرالله گنجعلی‌خانی، آقای رفیع‌زاده و آقای شهنواز که یادشان را گرامی می‌دارم.
یک روز پس از پایان ورزش، مرحوم پهلوان گنجعلی‌خانی وارد زورخانه شد. تسبیحی در دست داشت و رو به ما که در گود بودیم، پرسید: «پهلوان، این تسبیح چند دانه دارد؟»
من پاسخ دادم: «پهلوان، تسبیح در دست شماست؛ خودتان بفرمایید.»
ایشان گفتند: «صد و یک دانه.»
سپس برای ما توضیح دادند که تمام کارهایی که در طول یک ساعت انجام داده‌ایم، از شنا رفتن و میل گرفتن گرفته تا چرخیدن، کباده زدن و کشتی گرفتن، در برابر یک دانه از این تسبیح قرار می‌گیرد؛ اما ۱۰۰ دانه دیگر باقی می‌ماند که باید برای به دست آوردن آن‌ها تلاش کنیم.
منظور ایشان این بود که ورزش و بدنسازی تنها بخشی از مسیر پهلوانی است. آن ۱۰۰ دانه دیگر، به مرام و اخلاق انسان مربوط می‌شود؛ به اینکه چگونه زندگی کنیم، چگونه با مردم رفتار کنیم و چگونه حرمت دیگران را نگه داریم.
این خاطره به من آموخت که پهلوانی فقط در گود زورخانه شکل نمی‌گیرد؛ بلکه در تمام لحظه‌های زندگی معنا پیدا می‌کند. پهلوان باید رازدار باشد، اسرار مردم را در سینه نگه دارد و در رفتار و گفتار خود جوانمردی را رعایت کند.
اگر بخواهید در یک جمله، اهمیت حفظ فرهنگ پهلوانی را به مسئولان، جوانان و مردم کرمان یادآوری کنید، چه می‌گویید؟
باید داشته‌های خودمان را بشناسیم، به آن‌ها افتخار کنیم و برای حفظشان بکوشیم. مردم کرمان، مردم دیار کریمان‌اند و این نام بی‌دلیل بر این سرزمین گذاشته نشده است؛ مردم این دیار در طول تاریخ سختی‌های زیادی تحمل کرده‌اند، اما مهمان‌نوازی، بخشندگی و جوانمردی را کنار نگذاشته‌اند.
پهلوانانی مانند مرحوم اسدالله عطایی و دیگر بزرگان این سرزمین، با ساخت زورخانه و گسترش فرهنگ پهلوانی، میراث ارزشمندی برای ما به یادگار گذاشتند. آن‌ها با امکانات و شرایط زمان خود تلاش کردند این فرهنگ را زنده نگه دارند و نسل‌های بعد را با آن آشنا کنند.
ما نیز باید قدر این میراث را بدانیم و اجازه ندهیم فرهنگ پهلوانی به فراموشی سپرده شود. از همه کسانی که برای احیای این ارزش‌ها تلاش می‌کنند، صمیمانه سپاسگزارم.
بزرگ‌ترین آرزوی شما برای آینده ورزش زورخانه‌ای استان کرمان چیست؟
بزرگ‌ترین آرزوی من این است که ورزش پهلوانی کرمان به جایگاه شایسته خود بازگردد و نسل جدید ادامه‌دهنده راه پهلوانان گذشته باشد. مردم کرمان در طول تاریخ، با وجود دشواری‌ها و نامهربانی‌های فراوان، مهمان‌نوازی و جوانمردی را حفظ کرده‌اند. لقب «دیار کریمان» حاصل همین روحیه و پیشینه است و برای حفظ این اعتبار باید تلاش کنیم. آرزو دارم جوانان استان کرمان، همانند پهلوانان گذشته، صاحب مرام، سخاوت و مردانگی باشند. دوست دارم روزی برسد که در تمام کوچه‌پس‌کوچه‌ها و خیابان‌های کرمان، صدای ضرب و مرشد از زورخانه‌ها به گوش برسد و مردم با شور و علاقه در این محافل حضور پیدا کنند.
امیدوارم ورزش پهلوانی در کرمان بیش از پیش رونق بگیرد و فرهنگ ایثار، جوانمردی و مردانگی در میان مردم و به‌ویژه نسل جوان زنده بماند. این آرزوی قلبی من برای آینده ورزش زورخانه‌ای استان کرمان است.
نظرات