ورزش اسپوکس چیست و چه چیزی آن را از دیگر رشته‌های رزمی متمایز می‌سازد؟
اسپوکس، در حقیقت تلفیقی است از رزم ایران باستان و ورزش‌های بومی، محلی و سنتی ما، مانند شمشیربازی، چوب‌بازی و کشتی‌های سنتی. هدف اصلی از پایه‌گذاری آن، معرفی فرهنگ پرآوازه ایران زمین به جهانیان و همچنین آشنا کردن نسل آینده کشورمان با این میراث گران‌بها بود؛ میراثی که سرشار از هنر، آداب، سنت‌ها، دانش جنگاوری، شهامت، جوانمردی و بینش نیاکان فرزانه‌مان است. آنچه اسپوکس را متمایز می‌کند، ریشه اصیل آن در فرهنگ رزم ایران باستان است.
این رشته ورزشی، که بنیان‌گذار آن استاد برجسته هنرهای رزمی، جناب آقای محمدرضا هاشم‌پور، هستند، برگرفته از فنون و ابزارهای دفاعی دوران ایران باستان و عصر جدید است. «اسپوکس» با ترکیبی پویا از تکنیک‌های مدرن و کاربردی، یک ورزش رزمی جامع به شمار می‌رود که از تمامی هنرهای رزمی الهام گرفته تا روشی آینده‌نگرانه برای دفاع شخصی ارائه دهد؛ روشی که بر آموزش جسمی، روانی، معنوی و روحی با بهره‌گیری از دانش علمی روز تأکید دارد.
«اسپوکس» مجموعه‌ای از حرکات ظریف و سریع است که در آن، تمامی عضلات و مفاصل بدن به کار گرفته می‌شوند. نکته جالب توجه این است که چون اسپوکس از ورزش‌های سنتی ایران نشأت گرفته، تمامی الفاظ و فنون آن به زبان فارسی تلفظ می‌شوند. درست مانند ادای احترام در تکواندو با «تکوان» یا در کاراته با «اوس»، در اسپوکس، ورزشکاران با کلمات «درود و سپاس» به یکدیگر احترام می‌گذارند.
یکی از ارکان مهم اسپوکس، فراگیری آن است؛ بدون هیچ‌گونه محدودیت سنی و جنسیتی. طراحی سرفصل‌های آموزشی به صورت تخصصی، کارا و آسان، فرصتی را فراهم آورده تا همگان بتوانند در باشگاه‌ها، ادارات، مدارس و پارک‌ها به این ورزش بپردازند. هدف، ارتقاء اعتماد به نفس، شادابی و لذت بردن از اوقات فراغت است؛ ضمن اینکه مهارت‌های آمادگی جسمانی، دفاعی و چابکی فرد نیز تقویت می‌شود. ورزشکاران می‌توانند در رقابت‌های قهرمانی اسپوکس نیز بدون محدودیت و بر اساس توانایی‌های خود، آزادانه شرکت کنند و روحیه امید به زندگی را در خود بپرورانند.
موارد آموزشی و فنی ورزش اسپوکس به شرح زیر است:
1. فرم‌های آزاد (Free Style): این بخش شامل حرکات زیبا و سریع دست و پا، استقرارها، دفاع کردن‌ها و حرکات آکروباتیک است که در دو حالت با سلاح و بدون سلاح اجرا می‌شود. اسپوکس‌کار در قالب فرم، الگوهای حرکات تهاجمی و تدافعی را در برابر حریف فرضی، چه به صورت انفرادی و چه گروهی، به نمایش می‌گذارد. خلاقیت در چارچوب فرم‌های استاندارد، یکی از ویژگی‌های این بخش است.
2. فرم‌های بدون سلاح (کاسپین): این فرم‌ها که «کاسپین» نام دارند، در شش مرحله (کاسپین ۱ تا ۶) طراحی شده‌اند.
3. فرم‌های با سلاح (تیس کوپان): این فرم‌ها با ابزارهای ورزشی که نمادی از سلاح‌های کهن هستند، اجرا می‌شوند و شامل فرم تک شمشیر، جفت شمشیر، گون‌کن، چوب، چوبدستی، چنگک، داس و… می‌باشند.
4. پادها (فنون دفاعی): چکیده‌ای از کاربردی‌ترین فنون دفاع شخصی هنرهای رزمی است که با تمرکز بر مؤثر بودن و نیازهای روزمره، بر جنبه‌های نمایشی غلبه کرده و به اسپوکس‌کار امکان عکس‌العمل سریع و مؤثر را می‌دهد.
5. آمارد (مبارزه): این بخش، اوج تمرینات است و ورزشکاران در آن با رویارویی واقعی با حریف، آموخته‌های خود را سنجیده و توانایی دفاع از خود را در جدالی حقیقی به نمایش می‌گذارند.
دو سیستم مبارزه در اسپوکس تعریف شده است:
* مبارزه با ابزارهای ورزشی: شامل شمشیرهای اسفنجی کوتاه (آکیناکه)، بلند (سوسر)، نیزه (ژوپین/زوبین) و ترکیباتی چون آکیناکه و سپر.
* نبرد تن به تن: مبارزه‌ای بدون سلاح که ترکیبی از ضربات دست، پا و فنون کشتی سنتی است و بر رعایت اصول جوانمردی و بازی پاک تأکید دارد.
جنابعالی به عنوان پیشکسوت هنرهای رزمی، چه شد که مسئولیت کمیته ورزش اسپوکس را پذیرفتید؟
با توجه به سابقه‌ام در آموزش سلاح‌های سرد در استان، این پیشنهاد به من ارائه شد و با اعتقاد به ظرفیت‌های اسپوکس، پذیرفتم تا در راه توسعه این رشته سهمی داشته باشم.

ورزش اسپوکس از نظر هزینه‌ای چگونه است؟ آیا برای عموم قابل دسترسی است؟
خوشبختانه، اسپوکس در مقایسه با بسیاری از رشته‌های ورزشی دیگر، هزینه آنچنانی ندارد و به همین دلیل، دسترس‌پذیری بیشتری برای عموم دارد. آموزش‌های جامع آن شامل تقویت آمادگی جسمانی، انعطاف‌پذیری، چابکی، هماهنگی عصب و عضله، تمرینات تنفسی، ضربات کاربردی دست و پا، فنون دفاعی با و بدون سلاح، فرم‌های آزاد و مهارت‌های مبارزه است. ابزارهای ورزشی آن نیز از سلاح‌های کهن ایران باستان الهام گرفته شده است.
مهم‌ترین چالش‌هایی که در حال حاضر کمیته ورزش اسپوکس با آن‌ها روبروست، چیست؟
بزرگترین دغدغه‌های ما، نبود سالن تمرین مناسب و تهیه تجهیزات اولیه است. اسپوکس ورزشی نوظهور است و از مسئولان انتظار داریم با حمایت از این رشته اصیل ایرانی که کشورمان قطب آن محسوب می‌شود، به توسعه همگانی آن کمک کنند. هرچند، نبود محدودیت سنی و جنسیتی، فرصت ورود همگان را به این رشته فراهم کرده است.
در زمینه تربیت مربیان برای این رشته، چه سرمایه‌گذاری صورت گرفته است؟
متأسفانه، تاکنون سرمایه‌گذاری خاصی در این زمینه انجام نشده است.
بزرگترین دستاورد شما در دوران مسئولیتتان تاکنون چه بوده است؟
یکی از دستاوردهای دلگرم‌کننده، اعزام تیم آقایان و بانوان به مسابقات انتخابی با هزینه شخصی خودشان بود که حاصل آن، دعوت از یک بانوی ورزشکار و یک آقا به اردوی تیم ملی بود. این نشان‌دهنده انگیزه بالای ورزشکاران ماست.
چشم‌انداز شما برای آینده ورزش اسپوکس چیست؟
آرزوی ما برگزاری دوره‌های آموزشی در تمامی شهرهای استان و فراتر از آن است. اسپوکس، زیر نظر هیئت انجمن‌های ورزشی، پتانسیل بالایی برای کشف استعدادهای قهرمانی و معرفی فرهنگ غنی باستانی ایران به جهان دارد.
چه پیامی برای علاقه‌مندان به ورزش اسپوکس دارید؟
از تمام هموطنان دعوت می‌کنم تا با پیوستن به خانواده بزرگ اسپوکس استان، در این مسیر پرافتخار همراه ما باشند.
آیا برنامه‌ای برای برگزاری مسابقات در آینده نزدیک دارید؟
بله، قطعاً در برنامه‌های آتی ما برگزاری مسابقات نیز گنجانده شده است.
برای جذب بیشتر علاقه‌مندان به این ورزش، چه راهکارهایی پیشنهاد می‌کنید؟
استفاده از ظرفیت رسانه‌های تصویری بسیار مؤثر خواهد بود، چرا که هنوز بسیاری از مردم با ماهیت اسپوکس آشنا نیستند. مدارس نیز بهترین بستر برای معرفی این رشته اصیل ایرانی هستند.
حرف پایانی شما؟
موفقیت و شکست، تنها بخشی از مسیرند. آنچه اهمیت دارد، جسارت و همت ما و شما برای اعتلای ورزش استان است. شعار اسپوکس، تبلور این همدلی است: «در کنار هم، جهانی مملو از سلامت، نشاط، صلح و دوستی و زندگی مسالمت‌آمیز».